bij 

uit de staf van een herder

Ik kom zelf –als predikant – nogal eens wat misverstanden tegen m.b.t.dit "gebod". Een van die misverstanden heeft te maken met het eisen van gelovige ouders, dat hun kinderen dit toch vooral doen; nl., hen eren…M.i. geven ouders die van hun kinderen eisen dat die hen "eren’ daarmede al hun eigen falen als ouders aan. Het betreft dan vooral ouders die het gevoel hebben dat zij de controle over hun kinderen aan het verliezen zijn, of, vanuit het religieuze gevoel, dat zij de opvoeding van hun kinderen voor God niet meer kunnen verantwoorden. Zulke ouders gaan dan – subtiel of grof – macht uitoefenen over hun kinderen, of, hen claimen. Daarvoor zijn deze liefdeswoorden uit de bijbel natuurlijk nooit bedoeld! Liefde kan nooit geclaimed, of geëist worden, enkel vrijwillig geschonken. Zo is het ook met "eer". "Opdat wat goeds gij doet, niet uit dwang, maar vrijwillig zij." Zegt de apostel Paulus tegen Filemon.(v.14). God kan dit gebod dus nooit bedoeld hebben als een machtsmiddel voor angstige ouders om de controle over hun kinderen weer te verkrijgen en zich te verzekeren van hun liefde, zorg en aandacht. Dan wil ik het liever nog maar niet eens hebben over die wel zeer extreme vorm van machtsmisbruik en Bijbelmisbruik, waar deze liefdeswoorden van onze Heer het misbruiken van de eigen kinderen door een vader moeten goedpraten….Ik heb zelfs vernomen dat zelfs predikers deze woorden daartoe benut hebben, opdat de vaders in hun gemeentes buiten schot bleven! Tegen een "woord van de Heer" kan een kind zich niet verzetten, daarom wordt het ook zo gebruikt. Zelf heb ik jaren geleden de term "geestelijk incest" bedacht; een verschijnsel wat ik vooral bij moeders waarneem, die, bijv. een slechte relatie met hun man hebben en die hun volwassen gevoelens daarover delen met hun oudste dochter(of zoon), die dan voor haar en soort intieme vriend(in) moet worden…Het "eert uw vader en uw moeder" legt dan op die zoon of dochter een haast levenslange verplichting om "er altijd voor moeder te zijn", vaak ten koste van zichzelf. Zulke kinderen komen dan vaak later in een hulpverlenend beroep terecht, omdat zij een soort "roeping" voelen om er altijd en voor iedereen te zijn en zichzelf weg te cijferen….Zij kennen dan hun grenzen niet.

Veel gelovige ouders vergeten zeker, dat de Bijbel ook zegt: "En gij, vaders, verbittert uw kinderen niet,…" (Ef.6:4)!

Een ander misverstand heeft te maken met het letterlijk misverstaan van de betekenis van dit Oud Testamentische gebod. Vraagt u maar eens aan een orthodoxe Jood, of aan een rabbijn, wat de Here werkelijk bedoelde met dit gebod voor Israël! Het gaat, nl. , helemaal niet om het "eren", of respecteren van de ouders, maar – zoals geldt voor elk van de Tien geboden – om een sociale wetgeving voor Israël. Elk van de zgn. "Tien Geboden" is slechts een demonstratie in een aktuele situatie van het Ene Gebod wat de bijbel kent: Liefde tot God, met heel het wezen en al de kracht, en de naaste als zichzelf! Voor Israël betekende dit gebod dan, dat men verplicht was om voor de ouders in hoge ouderdom materieel te zorgen. Deze sociale liefdeszorg vindt men nog steeds in mediterrane culturen, waar de kinderen materieel en financieel zorg dragen voor hun bejaarde ouders. Een sterk voorbeeld hiervan vinden wij in Mt.15:3-6, waar Jezus de Farizeeën betrapt op het wel heel listig omzeilen van de gehoorzaamheid aan het gebod "eert uw vader en uw moeder", doordat zij een deel van hun (spaar)geld "offergave aan de Here" verklaarden (korban), zodat zij het niet konden gebruiken voor deze sociale zorg voor de ouders!

Het zijn vooral de predikers vandaag geweest, die zo graag wilden dat die Tien Geboden ook nog aktueel waren voor onze dagen, die ervoor gezorgd hebben dat er een verschuiving in de bedoeling ontstond; van een begrijpelijke en heilige sociale wetgeving naar een algemeen "eren" (respecteren en gehoorzamen) ten koste van alles. Dat is verdraaiing van Gods Woord in het eigen belang! Die sociale wetgeving is ons – ik zeg helaas – uit handen genomen door onze moderne sociale zorg-samenleving. Op deze wijze voor de bejaarde ouders zorgen is in onze cultuur voor de meesten niet haalbaar – helaas, zoals ik al zei. Want, respect kun je niet eisen en afdwingen, dat moet verdiend worden, maar gewoon zorg dragen dat je ouders op latere leeftijd niet van de honger omkomen; dat kan de Here van ieder kind vragen!

Jammer dus, dat de verdraaiing van Gods liefdewoorden door de Kerk tot zoveel pijn en frustratie en schuldgevoelens moeten leiden….

"Ouders, verbittert uw kinderen niet…"

Ds.Ed Meenderink

HOME