uit de staf van een herder

HELEMAAL NIET MOEILIJK!

"Want dit gebod, dat ik u heden opleg, is niet te moeilijk voor u en niet te ver weg….Maar dit woord is zeer dicht bij u, in uw mond en in uw hart, om het te volbrengen."

(Deut.30:11-14)

Heel merkwaardig, staat daar, temidden van die opsomming van al die geboden, opeens zo iets moois! Allemaal "gij zult’s en gij zult niet’s" – wel 642 – en dan zegt Mozes opeens dit! Opeens heeft hij het over dit gebod, alsof al die verschillende "geboden" eigenlijk maar een ding willen zeggen; eigenlijk maar een Gebod betreffen….Natuurlijk zou ons dat niet moeten vervreemden. Ook Jezus vat de hele Wet (alle geboden en het hele Oude Testament)samen in het Ene Grote: "Gij zult de HERE uw God liefhebben met alles wat in u is en uw naaste als uzelf". "Liefde, drie-ledig", noem ik dat. Voor God, voor anderen en voor…je-zelf. Dat is de hele Wet. "Liefde is de vervulling van de Wet", zegt Paulus. Er is wat dat betreft een hardnekkig misverstand onder veel christenen. Velen denken echt, dat het christen-zijn een leven volgens geboden betreft, net zoals in de andere godsdiensten. Waar dan Moslims het onder elkaar wel eens zijn om welke geboden het in hun godsdienst gaat, daar scheiden zich de wegen van christenen veelvoudig! Kerken verschillen nogal van mening m.b.t. de vraag naar het juiste aantal geboden. De meesten zullen zich echter wel kunnen vinden in tenminste "de 10". "Maar de 10 geboden gelden toch nog wel, dominee?!" Nee! Beslist niet. De "10 geboden" zijn geen geboden; zij zijn slechts praktische toepassingen en concretiseringen van het Ene gebod in een bepaalde situatie en cultuur. Een "demonstratie van de Liefde" noem ik dat maar, en dan wel, in een bepaalde cultuur, een bepaalde tijd. "Liefde, drie-ledig", in de praktijk van een cultuur van nomaden duizenden jaren geleden; Liefde aan het werk. Maar de manier waarop die Liefde gestalte kreeg toen en daar, is niet helemaal en automatisch gelijk aan onze manier, vandaag…. Maar goed, daar wilde ik het niet over hebben, wel over dat vreemde, hardnekkige misverstand om de Weg van Jezus te beschouwen als een weg van geboden. Dan is het christen-zijn een heeeeel erg moeilijke weg! Veel moeilijker als de weg van een Moslim, een Hindoe, of een Boedhist, want "onze" geboden zijn heel zwaar…..Zelfs onze vijanden moeten wij liefhebben, "altijd vriendelijk jegens iedereen"en "altijd dankbaar", moeten wij zijn, om zomaar even een greep te nemen uit al die zgn. "geboden" uit de bijbel. "Geen beginnen aan!", zou een nuchter heiden- mens zeggen, en, gelijk heeft hij! Aan de Weg van Jezus beginnen als een Weg van blinde gehoorzaamheid aan – voor een groot deel verouderde- geboden is een slopende bezigheid. Misschien dat degenen onder ons met een heerlijke jeugd, een goed leven en een gemakkelijk karakter met een fikse dosis zelf-disicipline dan nog een eind zouden komen op die christelijke geboden-weg, maar de meesten van ons zullen dat christen-zijn toch als een zwaar juk ervaren….

"Helemaal niet moeilijk!", zegt Mozes dan. Alsof hij – tijdens het opnoemen van al die voorschriften – wilde voorkomen dat de Israëlieten in die geboden gaan geloven, hun religie zouden gaan opvatten en verstaan als een nieuwe Weg van geboden... Die voorschriften waren tijdelijke noodzakelijke voorzieningen, waarin de Liefde drie-ledig, en de logica, niet moeilijk te vinden zijn. Veel van die tijdelijke voorzieningen zijn dan ook voor ons – vandaag – helemaal niet logisch en helemaal geen uiting van liefde. Daar doen wij dan ook helemaal niets mee….en terecht. Die vele voorschriften zijn heenwijzingen naar de Liefde, en naar Jezus, die komen zou; dat moesten zij zien! Tijdelijk noodzakelijk waren zij – zoals Paulus zegt – "tot aan Christus", omdat de Liefde nog niet helemaal doorgebroken was en, omdat de de Geest der Liefde nog niet was uitgestort. Maar, zelfs toen gaf Mozes aan, dat ook toen de niet-moeilijke Weg van de Liefde van Christus gevonden en ontdekt kon worden! Je moest, nl., in die voorschriften naar de zin, verstaan vanuit de Liefde Drie-ledig zoeken, en, je moest weten en geloven dat de vervulling van die Weg helemaal niet moeilijk, "niet onbereikbaar ver weg"weg was, zoals Mozes zo prachtig zegt, maar "heel dichtbij, in je eigen hart". Klaarblijkelijk is de vervulling van dit ene Gebod – de Liefde – in ons zelf, in ons eigen binnenste , aanwezig! Religie is altijd iets van buiten, van de buitenkant, en is daarmee altijd onbereikbaar ver weg. Maar de echte Weg van Jezus bevindt zich ergens binnen in ons. Ja, Jezus zei: "Stromen van Levend water zullen uit uw binnenste komen". Daar, binnen in je eigen hart, moeten wij de Weg van Jezus zoeken en vinden. Dit is, wat ik de "geheime verborgen Weg" van het enig echte christen-zijn noem. Die is niet moelijk, maar eigenlijk ook weer wel, want die volgt geen veilige weg van vaste geboden, maar een vrije beweging in Gods Geest! Daar is met name de religieuze mens doodsbang voor, want dan verliest hij de controle, de zekerheden, dan moet hij loslaten, dan moet hij vertrouwen….Er wandelen maar heel weinig christenen op die smalle Weg; de meesten wandelen op de vermoeiende, maar veilig lijkende brede weg der religie en geboden….helaas.

Echt christen-zijn zit binnen in ons, in ons hart. "Christus-in-ons", om met Paulus’ favoriete term te spreken, is "de hoop op heerlijkheid". De verborgen Weg des harten. Het begint dus met geloof. Geloof, dat er "meer in ons is" als wij denken. De Liefde zit in ons, en in een ieder! Christus Zelf, bevindt zich in elke mens, en Hij staat klaar om Zijn Weg in de mens uit te leven. Dat is het geheim. Opeens snap ik dan dat Paulus over zijn bekering(van een ziekelijk door en door religieus neurotisch man, naar een volgeling van "de Weg")spreekt als over een "openbaring van Christus in mij" !

"Moeilijk, hoor, dominee, al die geboden…". Ja, dat ben ik met u eens, die geboden wel, maar de Weg van Jezus is heeeeer-lijk!

Ds. Ed Meenderink